Kürtöskalács Schoorsteencake: recept en waar te kopen

Je staat op een camping aan het Balatonmeer, de zon gaat onder en je ruikt iets zoets en rokerigs. Een paar meter verderop staat een straatventer met een draaiende stok boven gloeiende kolen.

Daarop draait een gouden, spiraalvormige cake: kürtöskalács. In Boedapest zie je ze ook overal, op kerstmarkten bij het Vissersbastion of na een bezoek aan een thermisch bad.

Dit is de schoorsteencake, een Hongaarse klassieker die je zelf kunt maken én kopen. Ik neem je mee in hoe het werkt, waar je het vindt en hoe je het thuis bakt.

Wat is kürtöskalács en waarom is het zo populair?

Kürtöskalács betekent letterlijk ‘schoorsteenkoek’. Het deeg wordt om een houten of metalen cilinder gespiraald en gebakken boven vuur.

Het resultaat is een luchtige, licht krokante buitenkant en een zachte binnenkant. De buitenkant wordt bestrooid met suiker die carameliseert, soms met kaneel, noten of chocolade. Het is geen cake zoals je die uit een bakvorm kent, maar eerder een soort brooddeeg dat langzaam gaart en een mooie glans krijgt. Waarom is het zo geliefd?

Omdat het herinneringen oproept. Op een camping aan het Balatonmeer is het een vakantie-ritueel.

In Boedapest is het een snack voor tussendoor, na een wandeling over de Gellért-heuvel.

En in thermale baden zoals Széchenyi of Gellért ruik je het soms zelfs binnen. Het is comfort food dat bijna overal past. Het is ook een sociaal eten.

Een stuk kürtöskalács deel je makkelijk. Het is snel klaar, ziet er feestelijk uit en smaakt warm het best. Geen wonder dat je het op elke Hongaarse markt en bij veel bakkers tegenkomt.

Hoe het werkt: deeg, vorm en vuur

Het hart van kürtöskalács is een zacht, licht zoet deeg. Je mengt bloem, melk, gist, eieren, suiker en een beetje boter.

Sommige recepten voegen een snufje zout en kaneel toe. Het deeg moet goed rijzen, zodat het luchtig wordt.

Na het rijzen rol je het uit in repen en wikkel je die om een cilinder. Die cilinder draai je boven houtskool of in een speciale oven. De temperatuur is belangrijk.

Te heet en de buitenkant verbrandt voor het binnenste gaar is. Te koel en je krijgt een bleke koek zonder krokante suikerlaag.

In een traditionele straatoven draai je de stok constant, zodat de warmte gelijkmatig verdeelt. In een thuiskit met een elektrische grill of oven is het handig om de temperatuur rond de 180-200°C te houden en af en toe te draaien. De suiker aan de buitenkant carameliseert in de hitte. Dat geeft de kenmerkende glans en knapperige korst.

Soms wordt de cake na het bakken bestreken met boter en nog een laagje suiker of noten.

Je kunt variëren met kaneel, gehakte hazelnoten, amandelen, chocoladesaus of zelfs kokos. Als je een camping- of hotelkeuken hebt, kun je een kleine kit gebruiken. Een draaispitje op houtskool werkt het meest traditioneel, maar een elektrische grill met een hittebestendige cilinder is makkelijker en veiliger. In Boedapest zijn er winkels waar je een kleine bakset kunt kopen, inclusief cilinder en houder.

Recept: zelf kürtöskalács bakken

Wat je nodig hebt (voor 4–6 stukken): Zo maak je het:

• 500 gram bloem
• 250 ml lauwe melk
• 7 gram droge gist (1 zakje)
• 2 eieren
• 80 gram suiker (plus extra voor buitenkant)
• 60 gram boter, gesmolten
• Snuf zout
• Optioneel: 1 theelepel kaneel, 50 gram fijngehakte hazelnoten

Tip: het deeg is zacht. Gebruik een beetje bloem tijdens het uitrollen, maar niet te veel, anders plakt de suiker minder goed. Heb je geen cilinder?

1. Meng de gist met de lauwe melk en een snufje suiker. Laat 5–10 minuten schuimen.
2. Doe bloem, eieren, gesmolten boter, suiker en zout in een kom. Voeg het gistmengsel toe en kneed 8–10 minuten tot een soepel deeg.
3. Laat het deeg 1 uur rijzen op een warme plek, tot het in volume verdubbelt.
4. Verdeel het deeg in 6–8 gelijke stukken. Rol elk stuk uit tot een lange reep van ongeveer 20–25 cm.
5. Wikkel de repen om een hittebestendige cilinder (ca. 3–4 cm diameter). Druk de naden licht aan.
6. Bestrijk de cilinder licht met olie. Rol de cilinder door suiker (met kaneel en noten als je wilt).
7. Bak boven houtskool of in een oven/grill op 180–200°C. Draai regelmatig, tot de buitenkant goudbruin en krokant is (ca. 10–15 minuten).
8. Haal voorzichtig van de cilinder. Bestrijk eventueel met gesmolten boter en bestrooi opnieuw met suiker.

Sommige thuiskoks wikkelen het deeg om een schone, hittebestendige fles of een dikke aardappel.

Dat is een handige campinghack, maar let op hittebestendigheid en veiligheid. Prijsindicatie voor thuiskit: een basisset (cilinder + houder) kost vaak tussen €25 en €45. Professionele sets met elektrische aandrijving of meerdere maten zitten rond €60–€120. In Boedapest vind je deze spullen op kerstmarkten en in kookwinkels nabij de grote boulevards. Op de camping bij Balatonmeer zie je soms een lokale verkoper met een setje voor ongeveer €30–€50; gebruik betaalmethoden zonder wisselkoersopslag om extra kosten te vermijden.

Waar te kopen: Boedapest, Balatonmeer en thermale baden

In Boedapest is kürtöskalács overal. Op kerstmarkten bij het Vissersbastion en op de grote markt bij de basiliek betaal je ongeveer €3–€5 per stuk, afhankelijk van grootte en topping. In de winkelstraten rond Váci utca en in de foodhallen betaal je vergelijkbare prijzen.

Bij bakkerijen zoals Auguszt of een lokale kürtöskalács-kraam rond de Nagycsarnok (Grote Markthal) betaal je soms iets meer voor luxe toppings.

Aan het Balatonmeer is het een klassieke camping- en strand snack. In badplaatsen als Siófok, Balatonfüred en Keszthely vind je straatventers bij de promenade en op de markt.

Prijzen liggen vaak tussen €2,50 en €4,50. Sommige campings hebben een eigen bakker of een kraam met een draaiende oven. In de zomer is het slim om ’s avonds te gaan, als de temperatuur daalt en de geur extra goed blijft hangen.

In thermale baden zoals Széchenyi in Boedapest en de Gellért-baden ruik je het soms in de buurt van de uitgang of op het terras.

Prijzen zijn meestal €3–€5. In Sárvár of Hévíz, dicht bij het Balatonmeer, zie je het ook bij hotels en kleine winkeltjes. Als je in een hotel overnacht, vraag dan bij de receptie naar lokale bakkers; sommige hotels werken samen met een bakkerij die ’s ochtends vers levert. Wil je het thuis eten?

Sommige Hongaarse supermarkten verkopen kant-en-klare mixen voor kürtöskalács, rond €2–€4 per zak. Je voegt alleen water of melk toe. Ook verkopen ze kant-en-klare vulling in potjes, zoals kaneel-suiker of notenmengsels, voor ongeveer €2–€3.

Prijsindicaties en varianten

Standaard varianten en typische prijzen in Hongarije: In Boedapest betaal je vaak iets meer op toeristische plekken, waar je ook vaak typisch Hongaars speelgoed kunt vinden.

• Classic suiker: €2,50–€4,50
• Kaneel: €3–€5
• Hazelnoot of amandel: €3,50–€5,50
• Chocoladesaus: €3,50–€5
• Speciale mix (noten + chocolade): €4–€6

Op het Balatonmeer zijn de prijzen in de zomer soms iets hoger, maar je vindt ook goedkopere opties op lokale markten. Hoewel het weer in Hongarije in april nog fris kan zijn, liggen de prijzen in hotels bij thermale baden dan vaak gunstiger dan in het hoogseizoen.

Varianten