Wende van 1989: het IJzeren Gordijn opent bij Sopron

Stel je voor: je staat in Sopron, een charmante Hongaarse stad vlak bij de Oostenrijkse grens. De lucht is fris, de stenen straten glimmen na een lichte regenbui. Je wandelt langs een groen hek met prikkeldraad.

Maar nu is het open. Er is een gat in geslagen.

Mensen lopen erdoorheen, omhelzen elkaar, huilen van geluk. Het is 19 augustus 1989.

Dit is niet zomaar een hek. Dit is het IJzeren Gordijn. En vandaag, hier bij Sopron, valt het definitief om.

Deze plek, dit moment, is het begin van het einde van de Koude Oorlog.

En jij kunt er nog steeds de sfeer van proeven.

Wat was die Wende van 1989 eigenlijk?

De Wende, ofwel de Omwenteling, is de periode waarin heel Oost-Europa in beweging kwam. In 1989 zat het communistische systeem op zijn laatste benen.

De muur in Berlijn stond nog overeind, maar de onvrede broeide overal. Hongarije speelde hierin een cruciale, slimme rol. Het begon met kleine hervormingen.

De regering besloot dat de Hongaren meer vrijheid kregen. Ze mochten reizen, andere meningen geven, en eigenlijk deed niemand meer alsof het communisme nog werkte.

Het meest spectaculaire was de Pan-Europese Picknick. Op 19 augustus 1989 organiseerden activisten een vredespicknick aan de grens bij Sopron. De Hongaarse grenswachten kregen stiekem het bevel om niets te doen.

Ze moesten "even op koffie pauze". Voor één uur gingen de poorten open.

Tweehonderd Oost-Duitsers, die als 'toerist' in Hongarije waren, grepen hun kans. Ze renden naar Oostenrijk.

Toen de poorten dichtgingen, zaten ze al veilig aan de andere kant. Het balletje was aan het rollen. Waarom was dit zo belangrijk? Omdat het de eerste keer was dat een land de grenzen opende voor Oost-Duitsers zonder toestemming van de Sovjet-Unie.

Het was een domino-effect. Nauwelijks twee maanden later, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur.

De picknick bij Sopron was de eerste steen die uit de muur werd getrokken. Het was het moment dat de vrijheid letterlijk voelbaar werd. Hongarije liet zien dat het anders kon.

De locatie: Sopron, nu een parel voor toeristen

Vandaag de dag is Sopron een bestemming die je niet mag missen als je in Hongarije bent. Het ligt net onder Wenen, op ongeveer 2,5 uur rijden.

De stad barst van de geschiedenis. Je ziet overal middeleeuwse huizen, oude stadsmuren en de beroemde Tűztorony (Vuurstoren). Dit is de plek waar je de sfeer van 1989 nog echt kunt voelen.

Ga naar het herdenkingsmonument bij de voormalige grensovergang. Het is een simpel, maar krachtig monument van een stuk prikkeldraad en een open poort.

Je kunt er zo doorlopen. Net als die Oost-Duitsers destijds. Mocht je tijdens je reis hulp nodig hebben, raadpleeg dan de Nederlandse ambassade in Boedapest. Combineer je bezoek aan deze historische plek met een verblijf in een typisch Hongaars hotel.

Sopron heeft veel charmante guesthouses en hotels in het centrum. Denk aan hotels zoals de Panoráma Hotel of het Stadthotel.

Prijzen liggen vaak tussen de €70 en €120 per nacht voor een comfortabele kamer.

Sla zeker de lokale wijnproeverijen niet over. Sopron staat bekend om zijn Kékfrankos (Blaufränkisch). In de zomer zit je volop in de wijnranken, met een temperatuur van rond de 25-28 graden. Heerlijk. De sfeer in Sopron is anders dan in Boedapest.

Het is rustiger, intiemer. Je kunt er makkelijk een dag of twee doorbrengen.

Wandel over de Fő tér (Hoofdplein), eet een Lángos (een gefrituurde deegbol met knoflook en zure room) bij een straattentje voor zo'n €4. En bedenk dan dat hier, 35 jaar geleden, de geschiedenis werd geschreven. Het voelt bijna onwerkelijk dat op deze vredige plek zoveel spanning heeft gezeten.

De impact op de rest van je Hongarije-reis

De Wende van 1989 zorgde er indirect voor dat Hongarije nu zo'n toegankelijk vakantieland is.

Zonder deze gebeurtenissen was de grens misschien nog steeds dicht geweest. Nu reis je makkelijk vanuit Sopron naar andere Hongaarse hoogtepunten. Zoals het Balatonmeer, oftewel de 'Hongaarse Zee'.

Dit grootste zoete watermeer van Midden-Europa ligt op een uurtje rijden. In de zomer is het hier een drukte van belang.

Temperaturen lopen op tot 30 graden of meer. De ideale plek om even bij te komen van alle indrukken.

Je kunt er kamperen vlak aan het water. Camping Füred of Camping Szigliget zijn populaire opties. Een staanplaats voor je tent of camper kost vaak tussen de €10 en €15 per nacht. Wil je iets meer comfort?

Boek dan een simpele bungalow of een appartementje in een van de dorpjes rond het meer, zoals Balatonfüred of Hévíz. Prijzen voor een overnachting in een leuk appartement liggen rond de €60-€90.

Lekker zwemmen, fietsen langs de kust, en genieten van de zon. Wat je ook doet, vergeet de thermale baden niet. Hongarije zit vol met thermaal water.

Na een dag fietsen of wandelen is het heerlijk om even weg te dromen in een warm bad.

De combinatie van geschiedenis (Sopron), water (Balaton) en wellness is perfect voor een vakantie die zowel je hoofd als je lichaam ontspant. Je reist makkelijk met de auto of trein tussen deze plekken.

Praktische tips voor je bezoek

Wil je de sfeer van de Wende echt proeven? Plan je reis dan rond 19 augustus. Er zijn dan vaak kleine ceremonies of activiteiten in Sopron.

Het is niet groot, maar wel bijzonder. Voor de rest is de zomer (juni, juli, augustus) de beste tijd.

Dan is het weer stabiel en zijn alle campings en hotels open. De voorjaarsmaanden mei en september zijn ook heerlijk, met temperaturen rond de 20-25 graden en minder toeristen.

Wat kost zo'n tripje? Hongarije is nog steeds vriendelijk voor je portemonnee. Een biertje op een terras in Sopron kost ongeveer €2,50.

Een uitgebreide lunch in een lokaal restaurantje (probeer een 'napi menü', de daghap) betaal je rond de €8-€12.

Overnachten in een simpel guesthouse of hotel kan al vanaf €50 per kamer. Campings zijn goedkoop. Zelfs een luxe hotel met wellness aan het Balatonmeer hoeft niet meer dan €120 te kosten per nacht voor een koppel. Een paar concrete tips voor je bezoek aan de grens bij Sopron: zoek naar het 'Ppan-Europai Piknik Emlékhely'. Dat is het herdenkingspark.

Het is makkelijk te bereiken met de auto vanuit Sopron (ongeveer 10 minuten rijden). Neem de tijd om het kleine museum te bezoeken dat erbij hoort.

Je krijgt precies te zien hoe de vluchtelingen te werk gingen. Tot slot: praat met de lokale bevolking.

Veel oudere Hongaren hebben deze periode meegemaakt. Hun verhalen zijn goud waard, zeker onder het genot van Turo Rudi en andere Hongaarse snoepklassiekers, en geven je een veel dieper inzicht dan welk boek ook.